Loading...

“Λούστρο Παπουτσιών” του Βιτόριο ντε Σίκα

Σκηνοθεσία: Βιτόριο Ντε Σίκα

Σενάριο: Σέρτζιο Αμιντέι, Αντόλφο Φράντσι, Τσεζάρε Τζούλιο Βιόλα, Τσεζάρε Ζαβατίνι

Μουσική: Αλεσάντρο Τσικονίνι

Γλώσσα: Ιταλική

Κατηγορία: Δράμα

Έτος: 1946

Πρωταγωνιστούν: Φράνκο Ιντερλένγκι, Ρινάλντο Σμορντόνι, Ανιέλο Μέλε

Τιμητική διάκριση και υποψηφιότητα για Όσκαρ καλύτερου σεναρίου (1946)
Βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας ( Ασημένια Κορδέλα στον Βιτόριο Ντε Σίκα, 1946)
2η θέση καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας (Βραβεία Κριτικών Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης, 1946)
Συγκαταλέχθηκε στη λίστα των 10 καλύτερων ταινιών (Εθνική Επιτροπή Κριτικών των ΗΠΑ- NBR Award, 1947)

Στα χέρια του Βιτόριο Ντε Σίκα ο καθημερινός βίος γίνεται μια κινηματογραφική ποίηση. Κι εδώ, πιστός σε αυτό που αποκαλούμε νεορεαλισμό, παίρνει μια απλή ιστορία βγαλμένη απ’ την καθημερινή Ιταλία της εποχής, και ακροβατώντας με τα όρια του μελοδράματος σκηνοθετεί μια σπουδαία ταινία.

Οι ήρωες είναι δύο ανήλικα παιδιά. Εργάζονται ως λούστροι παπουτσιών και έχουν ως όνειρο να αποκτήσουν ένα άλογο. Η επιθυμία τους γίνεται πραγματικότητα, όταν ο αδερφός ενός εκ των δύο προσφέρει στα παιδιά εύκολα, αλλά μάλλον όχι και τόσο νόμιμα, χρήματα. Με αποτέλεσμα, οι δύο πρωταγωνιστές να οδηγηθούν σε φυλακές ανηλίκων, όπου οι συνθήκες και οι καταστάσεις αντιστρέφουν την προγενέστερη φιλία σε αντιπαλότητα και εχθρότητα!

Από κάποιους η ταινία αυτή του Βιτόριο Ντε Σίκα θεωρείται (μαζί με τον Κλέφτη Ποδηλάτων) ο «Παρθενώνας» της κινηματογραφικής τέχνης.

Ο πρωτότυπος τίτλος «Sciuscià» προέρχεται από παραφθορά των αμερικάνικων λέξεων “shoe shine”, όπως τις είχαν αντιγράψει εξ ακοής τα χιλιάδες ορφανά ή εγκαταλειμμένα αγόρια στην κοινωνικοοικονομικά διαλυμένη από τον φασισμό και τον πόλεμο Ιταλία του 1945, τα οποία γυάλιζαν τα παπούτσια των αμερικανών στρατιωτών, για να επιβιώσουν.

Σχεδόν κάθε σκηνή αυτής της “παιδοκεντρικής” ταινίας είναι ένα -συχνά ντροπιαστικό- μάθημα ζωής για ενήλικους. Είναι επίσης και απαγγελία κατηγορίας εναντίον ενός Συστήματος που στραγγαλίζει εν τη γενέσει του ό,τι ευγενέστερο διαθέτει από τη φύση του ο άνθρωπος.

Ο Ντε Σίκα δεν χάνει ούτε στιγμή το μέτρο, δεν καταφεύγει σε δοκιμασμένα κολπάκια για εύκολους μελοδραματισμούς, δεν προσπαθεί να εκβιάσει συγκινήσεις, ή να βγάλει επιτηδευμένο γέλιο. Και βέβαια, ούτε κατά διάνοια δεν ηθικολογεί. Χρησιμοποιώντας την κάμερα με τρόπο τόσο επιδέξιο που είναι σαν να την καταργεί, “εγκαταλείπει” τον θεατή μέσα στην ιστορία αφήνοντάς του τη νοητική και συναισθηματική πρωτοβουλία.

Στις σκηνές της φυλακής, διαπιστώνουμε ότι φρουροί δεν είναι τόσο βίαιοι όσο θα αναμέναμε. Δεν είναι βέβαια και σωφρονιστές. Τους χαρακτηρίζει η αδιαφορία. Η αδιαφορία προς τα παιδιά είναι γενικότερη, ξεκινώντας από την απουσία γονέων και κηδεμόνων (τα παιδιά βρίσκονται φυλακισμένα δίχως το παραμικρό γονεϊκό ενδιαφέρον), την αδιαφορία του προσωπικού της φυλακής, αλλά και τη γενικότερη αδιαφορία του συστήματος και της κοινωνίας για το μέλλον τους (χαρακτηριστική είναι η σκηνή της δίκης, όπου ο συνήγορος υπεράσπισης αρκείται σε μια έκκληση επιείκειας του δικαστηρίου προς τον πελάτη του.)

Ωστόσο ο σκηνοθέτης δε δείχνει καμία επιείκεια προς τους κοινωνικούς θεσμούς της χώρας του. Μέσω της ταινίας στηλιτεύει αυτή την απάθεια και την αδιαφορία και φοβάται πως είναι η απαρχή για την καταστροφή των αυθεντικών ανθρώπινων σχέσεων.

Το ξέρατε ότι:

  • Ο Όρσον Ουέλς είχε πει για την ταινία : «Είδα πρόσφατα το Λούστρο παπουτσιών. Κάποια στιγμή η κάμερα και η οθόνη εξαφανίστηκαν, έγινα ένα με την ταινία, τη ζούσα πραγματικά».
  • Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας, «Sciuscià» αποτελεί παραφθορά της αγγλικής λέξης «shoe shine». Τη χρησιμοποιούσαν τα χιλιάδες εξαθλιωμένα παιδιά της Ιταλίας του ’45 που αναγκάζονται να βγουν στη βιοπάλη από πολύ μικρή ηλικία (πολύ συχνά σαν λούστροι) για να προσελκύσουν πελατεία μεταξύ των Αμερικανών στρατιωτών.
  • Ο Ντε Σίκα, ως ένας από τους κύριους εκπροσώπους του νεο-ρεαλισμού στην Ιταλία, χρησιμοποιεί και σε αυτή την ταινία, μη επαγγελματίες ηθοποιούς. Ο Φράνκο Ιντερλένγκι, που συγκλονίζει με την καταπληκτική του ερμηνεία στο ρόλο του Πασκουάλε, θα συνεχίσει την καριέρα του ηθοποιού. Συνεργάστηκε στην πορεία και με άλλους μεγάλους σκηνοθέτες όπως ο Φελίνι, ο Αντονιόνι και ο Βισκόντι.
Ηταινία «Λούστρο παπουτσιών» απεικονίζει με σπαρακτικές εικόνες τη μάστιγα των άστεγων και πεινασμένων παιδιών της Ιταλίας, αμέσως μετά την κατάρρευση του φασισμού. […] Πρόκειται για ένα καταπληκτικά γυρισμένο κοινωνικό ντοκιμαντέρ.»

Τ.Μ.Ρ. , 27-08-1947

The New York Times

Η ποιότητα αυτής της ταινίας, που γυρίστηκε σε μια χώρα ρημαγμένη από τον πόλεμο αποδεικνύει περίτρανα ότι η δημιουργικότητα μπορεί να υπερνικήσει την κάθε αντιξοότητα.

Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών, 1946

Ο Βιτόριο Ντε Σίκα στο «Λούστρο παπουτσιών» δημιουργεί ένα ευκρινές, ειλικρινές και φλογερό πορτρέτο της φτώχιας, της διαφθοράς και της εγκατάλειψης.

http://www.filmref.com/

Η ταινία είναι ένα διαρκές πηγαινέλα μεταξύ της προσωπικής τραγικής διάστασης και της γενικότερης κοινωνικής εξαθλίωσης και βιαιότητας με ένα ύφος που προσεγγίζει αυτό του ντοκιμαντέρ.»

http://www.tvclassik.com/

Η ταινία αυτή του Ντε Σίκα αποτελεί ένα άριστο δείγμα του νεορεαλιστικού ιταλικού κινηματογράφου. Ο σκηνοθέτης περιγράφει με αξιοσημείωτη ευαισθησία και ακρίβεια την παιδική ψυχοσύνθεση, ασκώντας συνάμα κριτική στο σωφρονιστικό σύστημα της Ιταλίας και δίνοντας ένα από τα πιο αποκαλυπτικά κοινωνικά ντοκουμέντα για την Ιταλία του μεταπολέμου.»

http://www.rizospastis.gr/

ΟΒιττόριο ντε Σίκα, ο οποίος γεννήθηκε λίγο έξω από τη Ρώμη στις 7 Ιουλίου του 1901, εισχώρησε από μικρός στον χώρο του θεάματος και η άνοδός του ήλθε σύντομα. Κατ’ αρχήν ως ηθοποιός – τον θυμόμαστε χαρακτηριστικά στην «Άγνωστη Κυρία» (Madame De – 1953) του Μάξ Οφίλς – και μάλιστα σταρ της προπολεμικής περιόδου, άρχισε να ασχολείται με τη σκηνοθεσία το 1940 συμμετέχοντας στη δημιουργία τεσσάρων κωμωδιών. Από την πρώτη κιόλας προσωπική ταινία του, «Τα Παιδιά μας Βλέπουν», ένα πικρό σχόλιο επάνω στον τρόπο ζωής μιας μικροαστικής οικογένειας, φάνηκε το ρεαλιστικό ύφος που αργότερα θα γινόταν το σήμα κατατεθέν του δημιουργού.

Ο ιταλικός νεορεαλισμός γεννήθηκε μέσα στο χάος και στα απομεινάρια του πολέμου. Η ιταλική κοινωνία μετά τον πόλεμο ψυχορραγούσε αλλά δε λύγισε στην προσπάθειά της να σταθεί και πάλι όρθια. Σκηνοθέτες όπως ο Ντε Σίκα, ο Ρομπέρτο Ροσελίνι, ο Τζιουζέπε ντε Σάντις, αλλά και πριν από αυτούς ο Λουκίνο Βισκόντι, εισχώρησαν με τον φακό τους σε φυσικούς, φτωχικούς χώρους και με ερασιτέχνες ηθοποιούς, ως επί το πλείστον, έδωσαν νόημα και ουσία, στην «ασημαντότητα της καθημερινότητας».

Απλά γεγονότα, όπως η προσπάθεια ενός οικογενειάρχη να ξαναβρεί το κλεμμένο εργαλείο για τη δουλειά του, ένα ποδήλατο, απέκτησαν μέσω του νεορεαλισμού οικουμενικό χαρακτήρα, που αποτυπώθηκε μοναδικά στην κινηματογραφική οθόνη. Όταν επήλθε το τέλος του νεορεαλισμού, ο κινηματογράφος του Ντε Σίκα διαφοροποιήθηκε και έγινε ίσως περισσότερο προσιτός στο πλατύ κοινό.

Ο Ιταλός δημιουργός υπέγραψε μεταξύ άλλων, δράματα αλλά και κωμωδίες με δημοφιλείς σταρ, σαν την «Ατιμασμένη» που χάρισε στη Σοφία Λόρεν το Όσκαρ πρώτης γυναικείας ερμηνείας και το «Χθες, Σήμερα, Αύριο» («Oggi, ieri, domani») του 1963, το οποίο τιμήθηκε με το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Παραγωγής. Ένα βραβείο το οποίο κέρδισαν τρεις ακόμη ταινίες του Ντε Σίκα: το «Sciuscia», ο «Κλέφτης των Ποδηλάτων» και βέβαια, ο «Κήπος των Φίντσι Κοντίνι».

Ο Βιττόριο ντε Σίκα έχει χαρακτηριστεί ως ο «πατέρας του νεορεαλισμού» ενώ παράλληλα «κατηγορήθηκε» για θεματική ρηχότητα και συναισθηματική «ευκολία» στην προβληματική και στην προσέγγιση των θεμάτων του. Όμως αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Ντε Σίκα σκηνοθέτησε μεταξύ άλλων τέσσερα κινηματογραφικά αριστουργήματα στη σειρά – «Ο Κλέφτης των Ποδηλάτων», «Sciuscia», «Θαύμα στο Μιλάνο», «Ουμπέρτο Ντ.» – μέσω των οποίων μάθαμε για τη μεταπολεμική Ιταλία περισσότερα από όσα μας έδωσε στο σύνολό του ολόκληρος ο υπόλοιπος ιταλικός κινηματογράφος της συγκεκριμένης περιόδου…

Αδιαφιλονίκητα, ο Ντε Σίκα υπήρξε ένας αφοσιωμένος μαχητής του κινηματογράφου, εκείνος που έδωσε στο ιταλικό σινεμά αίγλη και του χάρισε διεθνή αναγνώριση στην πιο δύσκολη εποχή του. Άνθρωπος των παθών όμως ο Ντε Σίκα, υπήρξε και ο ίδιος θύμα του τζόγου, που εν τέλει τον κατέστρεψε. Πέθανε καταχρεωμένος στο Παρίσι στις 13 Νοεμβρίου του 1974, αφήνοντας ωστόσο σε όλους μας μία μοναδική και ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά.

1974 The Small Miracle (TV Movie)

Father Damico

1960 Le tre eccetera del colonnello

Colonel Belalcazar

1954 Peccato che sia una canaglia

Vittorio Stroppiani

1939 Finisce sempre così

Alberto Miller

1974 Αίμα για τον Δράκουλα

Il Marchese Di Fiore

 1960 Austerlitz
Pope Pius VII
1954 L’oro di Napoli

Count Prospero B. (segment “I giocatori”) (uncredited)

1939 I grandi magazzini

Bruno Zacchi

1973 Viaggia, ragazza, viaggia, hai la musica nelle vene 1960 The Angel Wore Red
Gen. Clave
1954 Pane, amore e gelosia

Maresciallo Carotenuto

1939 Castelli in aria

Riccardo Pietramola

1971 Cose di Cosa Nostra

Don Michele

1960 Vita col padre e con la madre (TV Mini-Series) 1954 Allegro squadrone

Il generale

1938 Il trionfo dell’amore

Vincenzo

1969 12 + 1
Carlo Di Seta – The Commadatore
1959 Il mondo dei miracoli

Director Pietro Giordani

1954 Vergine moderna

Antonio Valli

1938 La mazurca di papà

Stefano San Mauro / Il figlio di San Mauro

1969 If It’s Tuesday, This Must Be Belgium

Shoemaker

1959 Vacanze d’inverno

Maurice

1954 Secrets d’alcôve

Roberto (segment “Divorce, Le”)

1938 Napoli d’altri tempi

Mario Esposito

1968 The Shoes of the Fisherman 1959 Policarpo, ufficiale di scrittura

Prestigiatore

1954 Tempi nostri – Zibaldone n. 2

Il conte Ferdinando (segment “Don Corradino”)

1936 Non ti conosco più

Il dottore Alberto Spinelli

1967 Gli altri, gli altri… e noi 1959 Uomini e nobiluomini

Marchese Nicola

1954 Gran varietà

Veneziani – il fine dicitore (segment “Il censore”)

1936 Amo te sola

Prof. Giovanni Agano

1967 Un italiano in America

Giuseppe’s Father

1959 Il nemico di mia moglie

Ottavio Terenzi, padre di Marco

1949 Il mondo vuole così

Paolo Morelli

1935 Darò un milione

Gold

1966 Io, io, io…. e gli altri 1959 La prima notte

Alfredo

1949 Sperduti nel buio

Nunzio

1933 Das Lied der Sonne

Dr. Giuseppe Paladino

1961 I due marescialli

Maresciallo Vittorio Cottone (as De Sica)

1958 Pan, amor y Andalucía

Maresciallo Carotenuto

1948 Cuore

Professor Perboni

1933 Lisetta

Fritz Peters

1961 Gli attendenti

Colonnello Filippo Bitossi

1958 La ragazza di piazza San Pietro

Armando Conforti

1945 Nessuno torna indietro

Maurizio

1933 Passa l’amore
1961 Le meraviglie di Aladino

Genie

1958 Ballerina e Buon Dio

Engineer Occhipinti

1943 I nostri sogni

Leo

1933/II Paprika
1961 Il giudizio universale

Defense lawyer

1957 A Farewell to Arms

Major Alessandro Rinaldi

1943 Non sono superstizioso… ma!

Il barone Roberto

1932 Due cuori felici

Mister Brown

1961 Vive Henri IV… vive l’amour!

L’ambassadeur d’Espagne (as Vittorio de Sica)

1956 Noi siamo le colonne

Alfredo Celimontani

1942 La guardia del corpo

Riccardo, L’investigatore privato

1932 Gli uomini, che mascalzoni…

Bruno

1961 L’onorata società 1956 Montecarlo

Count Dino della Fiaba

1942 Un garibaldino al convento

Nino Bixio (uncredited)

1932 La vecchia signora

Il fine dicitore

1960 Un amore a Roma

Director

1956 Tempo di villeggiatura

Aristide Rossi

1942 Se io fossi onesto

Pietro Kovach

1928 La compagnia dei matti

Prof. Rosolillo

1960 Il vigile

Il sindaco

1956 Mio figlio Nerone

Seneca

Don Teofilo – governatore

1940 Rose scarlatte

Alberto Verani

1927 La bellezza del mondo
1960 The Millionairess

Joe (as Vittorio de Sica)

1955 Gli ultimi cinque minuti

Carlo Reani

1940 Pazza di gioia

Il conte Corrado Valli

1917 Il processo Clémenceau

Pierre Clémenceau bambino

1960 Le pillole di Ercole

Piero Cuocolo

1955 Il segno di Venere

Alessio Spano

1940 Manon Lescaut

Renato Des Grieux

2018-04-23T01:39:17+00:00